Çeşmebaşı - Bolero

1965 yılında ilk dünya prömiyeri yapılan Sayın Ferit Tüzün'ün altı bölümden oluşan ilk fantastik Türk Balesi 'Çeşmebaşı' eseri ve eserin koreografı Türk Balesi'nin kurucusu Dame Ninette de Valois ve esere adını veren Metin And´ın yardımlarıyla doğdu. Geldik 2014 yılına... Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü Sayın Rengim Gökmen ve Devlet Opera ve Balesi Başkoreografı Sayın Mehmet Balkan 'Çeşmebaşı'nın zamanımıza uygun olarak yeni bir koreografi anlayışıyla güncellenerek sahnelenmesi konusunu bana açtılar. Ben de bu teklifi büyük bir heyecanla kabul ettim. Asıl metine geçmeden Dame Ninette de Valois'nın bu eser için yorumu ve Türk Balesi'nin geleceği hakkında düşünceleri: ´Bu balenin Türk milli oyunlarını, bu oyunlara has dans biçimlerini sahneye getirmek gibi bir iddiası yoktur. Ayrıca köylü danslarının adımları üzerinde bir mutlak ustalık gösterisi de sayılmaz. Bununla beraber koreografi bazı Türk dans adım ve hareketlerinin sunulmasıyla zenginleştirilmiştir. Türk Tiyatrosu için hazırlanmış olan bu bale, Türk dansçılarının üslup ve ritminden faydalanılarak yaratılmış bir koreografik fantezidir. Gerçek Türk Balesi yakın bir tarihte doğacak. Gerçek Türk Balesi'nin doğması için uluslararası klasik bale eğitimi görmüş kişilerin bu ülkenin ulusal oyunlarıyla folklorundan yararlanması gerekmektedir. Bazı Türk koreografları bu ülkenin dans stili ile klasik baleyi bağdaştırınca beklenen gelişme sağlanacaktır. Milletlerarası klasik balenin en ince, en karışık biçimlerini en değişik stillerini iyice incelemiş, aynı zamanda milli konularını iyice hazmetmiş Türk koreografları, umudumuz onlardadır. 'Çeşmebaşı'nı ilk dinlediğimde bendeki çağrışımı su oldu. İfade etmek istediklerim 'su'da vücut buldu. Su saflığı sevgiyi, barışı, saygıyı ve arınmayı ifade ediyor. Dünyanın birçok şehrinde çeşmebaşları meydanlarda mevcuttur. Çeşmebaşları bir buluşma noktası, insanların birbirleriyle temas ettikleri ve kendilerini ifade etme ihtiyacı duydukları bir yerdir. Benim 'Çeşmebaşı'm da insanların, özellikle gençlerin aralarında geçen güncel konuşmalar, aşklar, kavgalar günümüzün hızıyla biçimlendi. Geçen 49 yılda değişen dünya koşulları içinde insanların aşkı, sevgiyi ifade etme ve yaşama biçiminin değişiklik gösterdiğini kabul edersek; benim yorumumla 'Çeşmebaşı'nda aşkın dışavurumu ve genel olarak insanların davranış ve yaşayış biçimleri modernleşmenin sancılı sürecinden nasibini alıyor. Bu bağlamda su imgesi kurtarıcı bir rol üstleniyor. Şöyle ki, altı bölümlük 'Çeşmebaşı'nda insanların kendini bulması suyun arınma, tazelenme gücüyle mümkün oluyor. Yeni yorumda 'Çeşmebaşı´ eserinde su yeni bir umudu vaat ederken yine doğanın bir parçası olan papatyalarla kadınlar sevgilileri tarafından adeta kutsanıyor.