Ayyar Hamza

Molière'in Scapin'in Dolapları (Les Fourberies de Scapin) adlı yapıtından Direktör Ali Bey'in uyarlaması (1871). Daha önce Dekbazlık adıyla Ahmet Vefik Paşa tarafından da çevrilmiş oyundaki Ayyar Hamza tipine, ortaoyunundaki Pişekar'ın bilgiçliği ve lafazanlığının yanı sıra Kavuklu'nun nüktedanlığı da yansır. Oyunun öteki kişilerinde de geleneksel Türk tiyatrosunun tiplerinden izler bulunmaktadır. Ali Bey, kitabına eklediği önsözde, Türkiye'de o tarihlerde pek önemsenmeyen noktalama ve yazım kurallarına da değinir; bunların önemini, duygu ve düşüncelerin daha iyi anlatılmasına yardımcı olduğunu belirtir. İlk kez 1871'de Güllü Agop'un Osmanlı Tiyatrosu'nda oynanan Ayyar Hamza, halkın konuştuğu dili yerli sahne edebiyatına mal eden ilk ürünlerden biri olarak önem taşır. Muhterem Efendi ve Zuhuri Efendi zenginliklerine zenginlik katmak amacıyla, oğullarını kendi istedikleri kızlarla evlendirmeye kalkışırlar. Ama oğulları Sena Bey ve Nimet Bey sevdikleri bayanlarla “izdivaç” arzusundadırlar. Hamza ve Yâver'in de yardımıyla, babalarına türlü oyunlar oynarlar. Evlenmek istedikleri bayanlar da aslında Muhterem Efendi ve Zuhuri Efendi'nin küçük yaşlarda izlerini kaybettikleri kızlarıdır. Yeşilçam filmlerini aratmayan bu tür rastlantısal gelişmelerden oğullar mutlu, babalar da “kârlı” çıkacaktır.