Gülriz Sururi-Engin Cezzar Ödülü 2026:
Temmuz 2026'nın son haftasında Türk tiyatrosu için küçük ama anlamlı bir haber düştü gündemimize: İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV), 2026 yılı Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatro Teşvik Ödülü'nün sahiplerini açıkladı. Dans tiyatrosu alanında Çıplak Ayaklar Kumpanyası, çocuk ve gençlik tiyatrosu alanında ise ACT Project bu yıl 700 bin TL değerindeki ödülü paylaştı.
Peki bu ödül neden bu kadar önemli? Ve Türkiye'deki genç ve bağımsız tiyatro toplulukları için ne ifade ediyor?
Ödülün Hikâyesi: Gülriz Sururi'nin Mirası
2018'de hayata geçirilen Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatro Teşvik Ödülü, Türk tiyatrosunun iki efsane ismini yaşatmak için kurulmuş. Ödülün finansmanı ise doğrudan tiyatronun kendisinden geliyor: Gülriz Sururi'nin bağışları bu desteğin temelini oluşturuyor.
O tarihten bu yana her yıl düzenlenen ödülle bugüne kadar 16 sanatçı ve topluluk yeni eserlerinin üretimi için maddi destek aldı. COVID-19 pandemi döneminde ise ödül farklı bir boyut kazandı: 14 tiyatro sahnesi, ödülü karşılıksız olarak faaliyetlerini sürdürmek için kullandı. Küçük ölçekli, bağımsız sahnelerin var olma mücadelesini düşününce bu rakamın ağırlığı anlaşılır.
İKSV, bu ödülle yalnızca geçmişe selam vermiyor. Türk tiyatrosunun geleceğini, yani genç ve bağımsız tiyatro topluluklarını beslemek gibi çok daha pratik bir amacı var.
Seçici Kurul Kimlerden Oluşuyor?
2026 yılı ödülünün seçici kurulu alanında tanınan isimlerden oluşuyor:
Yeşim Gürer Oymak (Başkan) — İKSV Genel Müdürü
Seçkin Selvi — Çevirmen ve tiyatro eleştirmeni
Selçuk Yöntem — Oyuncu
Tilbe Saran — Oyuncu ve eğitmen
Mert Fırat — Oyuncu, senarist ve girişimci
Kurulun bileşimine bakıldığında —eleştirmen, eğitmen, sanatçı ve kurum yöneticisinin bir arada olması— değerlendirmenin hem sanatsal hem de sürdürülebilirlik odaklı yapıldığı anlaşılıyor.
Çıplak Ayaklar Kumpanyası: 23 Yıllık Bağımsız Dans Tiyatrosu
Beyoğlu'nda 2003 yılında kurulan Çıplak Ayaklar Kumpanyası, Türkiye'deki en köklü genç ve bağımsız tiyatro topluluklarından biri. Çağdaş dans temelli dansçılardan oluşan kumpanya, kuruluşundan bu yana üretim, gösterim ve işbirliği koşullarını tamamen bağımsız biçimde belirledi.
İlk gösterileri Why, İnçu, Çima, Neden… ile sahneye çıkan topluluk; Mehmet Barış'ı Seviyor, Engin-ar, Şehirde, Ters Okyanus, Kontrol, Sen Balık Değilsin Ki, Kız Doğdu, Tüh!, Hayat Ağacı, Gomidas'la Yolculuk, Hiçbir Şey Yerinde Değil, Gölge Veri ve Taşıdıklarımız gibi eserleri arka arkaya seyirciyle buluşturdu.
Kumpanya aynı zamanda sahne üretiminin ötesinde bir ekosistem kurdu. Fransa'dan Charles Cré-Ange, Hollanda'dan Diane Elshot – Frank Handeler, Fransız dans topluluğu CdansC, Viola Hasselberg, Freiburg Devlet Tiyatrosu ve Portekizli koreograf Francisco Camacho ile gerçekleştirdiği uluslararası işbirlikleri kumpanyayı küresel dans haritasına taşıdı. Bunun yanı sıra İstanbuldans Festivali, Performans Hareket Dans Günleri, Düş Ortaklığı Günleri ve Arazi Buluşmaları gibi etkinlikleri de organize etti.
Bugün çakSTÜDYO (Beyoğlu) ve çakARAZİ (İznik) mekânlarında faaliyetlerini sürdüren kumpanya, yalnızca kendi üretimini değil başkalarının üretim zeminini de oluşturmaya devam ediyor. Gülriz Sururi-Engin Cezzar Ödülü'nü hak eden tam da bu bütüncül yaklaşım.
ACT Project: Çocuk Bakışından Sahne Sanatları
İkinci ödül sahibi ACT Project, daha genç ama etkileyici bir hikâyeye sahip. Topluluğun temelleri, İsveç Enstitüsü desteğiyle yürütülen "Sanatsal Özgürlük ve Türkiye'de Sanat Alanında Çocuk ve Gençlik Perspektifi" (ACT) projesiyle atıldı. Kadir Has Üniversitesi, Unga Klara (İsveç), Mordem Sanat ve K2 İzmir ortaklığında şekillenen bu süreç, topluluğun sanatsal kimliğini doğrudan belirledi.
Topluluk iki yıl boyunca çocuk hakları, hareket araştırması, dramaturji, "childism" kavramı ve psikolojik destekleyici yaklaşımlar üzerine yoğun çalışmalar yürüttü. Bu birikimin sahneye yansıması ise ilk oyunları oh, ah, oh oldu. Sadece bir ilk oyun değildi bu; 2025 yılında 32. Türkiye Eleştirmenler Birliği Yılın Genç Ekibi Ödülü'ne layık görüldü.
Bağımsız Tiyatroyu Ayakta Tutmanın Maliyeti
Türkiye'de genç ve bağımsız tiyatro toplulukları için finansman meselesi, sanat kadar belirleyici. Devlet tiyatrolarının kurumsal güvencesi olmadan çalışan bir topluluk; mekan kirası, teknik ekipman, oyuncu ücreti ve tanıtım giderlerini öz kaynaklarla ya da proje destekleriyle karşılamak zorunda kalıyor.
700 bin TL'lik Gülriz Sururi-Engin Cezzar Ödülü, bu gerçeklik içinde ne anlama gelir? Küçük bir topluluk için bu para; yeni bir oyunun tüm üretim maliyetini karşılayabilir, sahnede bir yıl boyunca devam edilebilmesini sağlayabilir ya da yurtdışı festivaline katılımın önünü açabilir.
Ödülün pandemi dönemindeki işlevini hatırlayalım: 14 tiyatro sahnesi bu desteği kapılarını açık tutmak için kullandı. Türkiye'de bağımsız sahnelerin ne denli kırılgan bir finansal zemine oturduğu bu rakamda somutlaşıyor.
Türkiye'de Bağımsız Tiyatro Topluluklarına Destek Ekosistemi
Gülriz Sururi-Engin Cezzar Ödülü, alanın tek destek mekanizması değil elbette. Türkiye'de genç ve bağımsız tiyatro toplulukları için var olan finansman kanallarına bakıldığında şu tablo ortaya çıkıyor:
Ulusal destekler: İKSV'nin çeşitli ödül ve burs programları, Kültür Bakanlığı proje destekleri, bazı belediye tiyatro fonları bağımsız topluluklara açık.
Uluslararası destekler: Avrupa Birliği kültür fonları, İsveç Enstitüsü gibi yabancı kültür ajansları, uluslararası ortak yapım programları. ACT Project'in hikâyesi bu kanalların nasıl işlediğini doğrudan gösteriyor.
Seyirci ekonomisi: Bilet geliri, abonelik modelleri ve bağış kampanyaları. Küçük salonlarda oyun oynayan bağımsız topluluklar için bu gelir genellikle yeterli değil ama vazgeçilmez.
Festival katılımı: Ulusal ve uluslararası festivallerin hem görünürlük hem de ek finansman anlamında kritik rolü var. Çıplak Ayaklar Kumpanyası'nın uluslararası ortaklıklarının kumpanyaya kazandırdığı ivme bu açıdan çarpıcı bir örnek.
Tüm bu kanallar bir arada işlediğinde bile tablo çoğu zaman sınırlı kalıyor. Bu yüzden Gülriz Sururi-Engin Cezzar Ödülü gibi doğrudan nakdi destekler, bağımsız tiyatro dünyasının nefes boruları olmaya devam ediyor.
Bu Ödül Neye Yarar?
Yalnızca finansal katkı değil, bunun ötesinde bir şey daha var: meşruiyet. Türkiye'deki bağımsız tiyatro sahnelerinde üretim yapan bir topluluk, bu tür ödülleri almadan önce çoğu zaman görünmez sayılır; basında yer bulmak güçtür, kurumsal ortaklıklar çekmek daha güçtür.
İKSV gibi prestijli bir kurumun seçici kuruluyla verilmiş bir ödül, topluluğun vitrinine asılan bir etiket görevi görüyor. Seyirci güveni artıyor, medya ilgisi beliriyor, yeni iş birlikleri kapısı aralananıyor.
Çıplak Ayaklar Kumpanyası bu işlevi 23 yıldır kendi çabasıyla bizzat inşa etmek zorunda kaldı. ACT Project ise daha başından itibaren güçlü ortaklıklar ve ödüllerle hızlı bir görünürlük kazandı. Her iki yol da farklı anlatıyor ama aynı şeyi soruyor: Türkiye'de genç ve bağımsız bir tiyatro topluluğu nasıl ayakta kalır?
Türkiye'deki sahne sanatları sahnesini ve güncel ödül haberlerini yakından takip etmek için thehouseseat.com'un sanat gündemi bölümünü düzenli olarak ziyaret edebilirsiniz.
Sahneyi Boş Bırakmamak
2026 Gülriz Sururi-Engin Cezzar Ödülü yalnızca iki topluluğun değil, aslında tüm bağımsız tiyatro ekosisteminin görünür kılınmasına vesile oluyor. Çıplak Ayaklar Kumpanyası, 23 yıllık üretim birikiminin ve kurduğu erişim alanlarının; ACT Project ise kısa ama yoğun bir süreçte geliştirdiği çocuk perspektifli özgün dilinin karşılığını aldı.
Türkiye'de genç ve bağımsız tiyatro toplulukları var olmak için yalnızca cesaret değil, finansal oksijen de istiyor. İKSV'nin bu ödülü 2018'den bu yana her yıl sürdürmesi, bu ihtiyacın sahneye yansımasının en somut örneği.
Türkiye'deki sahne sanatları dünyasını merak ediyor ve yeni oyunlar keşfetmek istiyorsanız thehouseseat.com'a kayıt olun — her hafta güncel tiyatro ve sahne sanatları haberleri doğrudan sizinle.